Het is vandaag de bedoeling iets vroeger te vertrekken om de hitte (toch een beetje) voor te blijven. Er staat namelijk heel wat op het programma. Gisteren werd besloten een paar monumenten naar vandaag te verschuiven. Die kwamen bovenop de bezoeken van vandaag. Om 8:30 zitten Yulia en Yacoub al op een bankje te wachten en vertrekken we naar een eerste bezienswaardigheid: het zomerpaleis dat in een goed onderhouden park buiten het stadscentrum gelegen is. Alle gebouwen zijn van de late 19^de tot vroege 20^ste eeuw en de architectuur is duidelijk beïnvloed door wie toen hier de werkelijke baas was = de Russen. Het zomerpaleis werd gebruikt om bezoekers te ontvangen en is nu ingericht als museum voor klederen en decoratief textiel.

Na het zomerpaleis voert Yacoub ons naar het Sufi Center. De oorsprong van het centrum is de begraafplaats van een beroemde sufi aanhanger (= darwish = mensen met een zeer ascetische levensstijl). In de loop van de eeuwen is rond zijn begraafplaats een kerkhof van nobelen, die ook graag in het paradijs wilden belanden, ontstaan. Verdere uitbreiding van dit kerkhof is echter niet mogelijk en dus moest men een andere manier bedenken om in het paradijs te komen. De creatie van een sufi center op deze plaats is de oplossing voor hun probleem. Ik hoop voor hen dat ze gelijk krijgen. Om hun kansen nog te vergroten hebben ze ook nog één moskee voor mannen en één voor vrouwen gebouwd. Vrouwen mogen toch ook naar het paradijs … en ik ga me hier niet laten verleiden tot een seksistische opmerking waardoor ik de helft van de lezersschare tegen mij in het harnas zou jagen.

Na de sufi gaat het naar de Chor Minor. Dit is een madrassaatje voor lager onderwijs in een voorstadje van Bukhara dat ’s avonds, als de kinderen naar huis waren, omgevormd werd tot caravanserraitje. Het specifieke aan dit bouwwerk is dat het 4 minaretjes heeft (Chor = 4 en Minor = minaret, voilà nu kennen jullie allemaal evenveel Uzbeeks als ons). De bouwheer was een trader die regelmatig naar Hyderabad ging waar ook een gebouw stond met 4 minaretten. Aangezien de trader 4 dochters had, kreeg de architect een voor de hand liggende opdracht.

Een paar foto’s later voert Yacoub ons naar de plaats waar we ons gisteren als groenten in de Hypercor voelden (onder een waternevel). Deze keer hebben we onze gidse mee en die legt uit dat deze plaats met een vijver in het midden het oorspronkelijke centrum van Bukhara was. Twee van de vier zijden zijn ingenomen door madrassas, één zijde was de Joodse wijk en de 4^de zijde is een heel grote moskee. Aan één van de madrassas hangt een interessant verhaal vast. Oorspronkelijk (17^de eeuw) was het plan om hier een caravanserai te bouwen (op een bepaald moment waren er 60 in Bukhara). Toen het project officieel geopend moest worden mocht de eerste minister van het emiraat van Bukhara het lintje doorknippen. De brave man had niet goed opgelet tijdens de briefing en benoemde het gebouw in zijn speech een madrassa waardoor het gebouw nooit als caravanserai dienst heeft kunnen doen. Het gebouw uitbaten als caravanserai (wat heel wat lucratiever was) zou betekend hebben dat de eerste minister als leugenaar bestempeld werd, wat dan weer zeer slecht zou zijn voor de nekwervels van de uitbater. Op die manier kwam er nog een madrassa extra alsof daar nog nood aan was.

De Joodse wijk aan de andere kant van de vijver heeft ook zijn verhaal. Op het hoogtepunt van hun aanwezigheid waren de Joden met een paar duizend (men kon ze goed gebruiken als bankiers omdat moslims geen winst mogen maken op leningen). Toen de Uzbeken zagen dat de Joden het financieel erg goed deden, besloten ze deze sterkste schouders een beetje meer belastingen te laten betalen. Ze konden deze belasting vermijden door zich tot de Islam te bekeren. Sommigen deden dit (althans in het openbaar), anderen vertrokken uit Bukhara. Van een paar duizend Joden op het hoogtepunt is men nu teruggevallen op een paar tientallen. Men moet geen Nobelprijs Economie hebben om te bedenken wat er met de verhoopte extra inkomsten gebeurde. Misschien moet ik deze aflevering van de blog doorsturen naar Conner R en Raoul H zodat ze ook op reis naar Uzbekistan willen gaan. Misschien kunnen ze in Bukhara iets leren.

Genoeg politieke bedenkingen en terug naar het meer neutrale speelveld van de reisverslagen. Van de Joodse wijk “stappen” we (het kwik is ondertussen weer boven de 30°C gestegen) via een archeologische site richting hotel. We zien de funderingen van een (nog een) caravanserai, een hammam en een tot de Islam “bekeerde” Zoroaster tempel. Dit is het oudste gebouw van Bukhara en nog vrij goed bewaard omdat het onder het zand bedolven is geraakt! We gaan niet binnen omdat er binnen, volgens Yulia, niets speciaals te zien is

We zijn bijna aan het einde van ons latijn (jullie waarschijnlijk ook) als we de dubbel madrassa (= twee madrassas, één aan elke kant van een plein) bereiken. We bezoeken er maar één (Alhamdoelillah = God zij dank) ondanks het feit dat een renovatie erg nodig is. Speciaal aan deze madrassa is dat de moskee Shiite geïnspireerd is (90% van de gelovigen zijn hier Suni), waardoor de versieringen nadrukkelijker aanwezig zijn dan bij de andere gebouwen. Er wordt gebruik gemaakt van andere kleuren zoals roze en geel / goud en de plafonds hebben dikwijls de typische stalagtietstrukturen.

Het laatste wapenfeit voor Yulia is ons de geheimen van de drie handels koepels (= trading domes) uit de doeken te doen. Het eerste bakstenen complex met verschillende koepels was bedoeld voor de hoedenmakers. Het tweede (200 m verder) was vooral voor de metaalbewerkers en juweliers en het derde (nog eens een paar honderd m verder) was bestemd voor de bankiers en de handelaren. Nu zijn al deze trading domes zoals langs alle straatkanten gevuld met kraampjes die sjaals, T-shirts, hoedjes , juwelen, popjes en allerlei prullaria verkopen. We vragen ons af hoe die mensen aan het einde van de maand de huur van hun standplaats betalen maar dat is gelukkig hun probleem niet het onze.

Als we ons na de siësta weer naar buiten wagen valt het op dat de luchtvochtigheid hoger is, de wind gaan liggen is en dreigende wolken zich boven de stad samenpakken. We slenteren nog eens langs een aantal bezienswaardigheden die Bukhara rijk is. Die liggen iets verder uit elkaar dan in Khiva maar zijn toch gemakkelijk te bereiken. Tijdens ons avondmaal horen we een paar grote druppels op het dak van het restaurant vallen maar als we terug buiten komen is de straat weer poederdroog. We stappen op weg naar ons hotel langs een schaaktoernooi op de binnenplaats van de een of andere madrassa en langs de gevel van een andere madrassa die in een rode gloed van de ondergaande zon baadt. We kunnen weer op een mooie dag terugblikken en pakken alles zoveel mogelijk in. Dit zal het ons morgen gemakkelijk maken.